X
تبلیغات
رایتل

خرده اندیشه

نوشته‌ها، ترجمه‌ها و اندکی از اندیشه‌های پراکنده‌ی من

یکشنبه 29 آذر 1394 ساعت 03:11

نظریۀ جهان متورم چیست؟




نظریۀ جهان متورم چیست؟

نوشته: محمد علیزاده


نظریه‌ی جهان متورم، یکی از نظریه‌های پیشرو در فیزیک کوانتوم است. هر گاه نظریه‌ی تازه‌ای در جهان فیزیک پیشنهاد می‌شود، نخستین کارِ دیگر دانشمندان آن است که به ایرادها و دوگانگی‌هایی که در آن نهفته است بپردازند. نظریه‌ی انفجار بزرگ، دارای یک پارادکس یا دوگانگیِ بزرگ است. پذیرفته‌ایم که جهان با یک انفجار به وجود آمده، و از اثرات این انفجار، تابش پس‌زمینه‌ی کیهان است که همواره و همچنان ادامه دارد. اما یک مشکل وجود دارد. دانشمندان دریافته‌اند چیزی در حدود 380 هزار سال پس از انفجار بزرگ، نخستین تابش‌های پس‌زمینه به وجود آمده، و هنگامی که پهنای 380 هزار سال پس از انفجار را محاسبه کردند، دریافتند که پهنای جهان در آن هنگام چیزی در حدود 90 میلیون سال نوری بوده است. می‌دانیم که سرعت نور کران‌دار است و با توجه به بیشینه‌ی سرعت نور، درمی‌یابیم که یا جهان در آن روزگار با سرعتی بسیار بیشتر از سرعت نور حرکت کرده که ناممکن است و یا رخداد دیگری روی داده است. در "فرضیه‌ی تورم" بیان شده: جهان در آغاز، ذره‌ی کوچکی بوده با یکنواختی در چگالی و دما، و ناگهان به شدت متورم شده است؛ و پس از آن نیز این تورم تا امروز ادامه داشته است. آلن گوث (Alan Guth) از دانشگاه ام.آی.تی، نظریه‌ی تورم را پیشنهاد داده است.

جمعه 27 آذر 1394 ساعت 03:33

چه تعداد کهکشان در جهان وجود دارد؟



چه تعداد کهکشان در جهان وجود دارد؟


مترجم: محمد علیزاده

منبع: http://www.space.com


برای دیدن عکسها در اندازه‌ی بزرگ روی آنها کلیک کنید


کهکشان‌ها، این توده‌های سترگ و هنگفت از ستارگان که جهان را انباشته‌اند، در همه جا وجود دارند. شاید بهترین نمونه برای درک این واقعیت، تصویری باشد که تلسکوپ فضایی هابل از ژرفنای فضا گرفته است: "میدان فراژرف هابل"؛(1) مجموعه‌ای از تعدادی عکس گرفته شده توسط هابل که در کنار هم قرار داده شده و هزاران کهکشان را در یک تصویرِ هم‌نهاده نمایش می‌دهد.


 
نام این تصویر میدان فراژرف هابل است. این تصویر از ترکیب تصاویر تلسکوپ فضایی که در طی ده سال گرفته شده، به دست آمده است. این تصویر تنها از هدف‌گیری به سوی بخش بسیار کوچکی از آسمان شب به دست آمده است. با نگاه به این تصویر، به 13/4 میلیارد سال در گذشته‌ی جهان سفر می‌کنیم. این تصویر تنها بخش بسیار بسیار کوچکی از کیهان است. بنابر بررسی‌های دانشمندان، در جهان بیش از 200 میلیارد کهکشان وجود دارد که بخشی از آن را در این عکس مشاهده می‌کنید.

برآورد تعداد کهکشان‌هایی که در جهان وجود دارد، کار بسیار سختی است. وقتی تعداد به میلیاردها برسد، به دست آوردن عددی سرراست مشکل است، همچنین، گاه گاه نیز با محاسبات تازه، برآورد تعداد افزون می‌شود. مشکل دیگر، محدودیت ابزار و افزار رصد است. برای گرفتن بهترین تصویر، تلسکوپ‌ها باید قطر عدسی و آیینه‌ی بزرگتر داشته باشند و برای جلوگیری از واپیچش و کژدیسی حاصل از هوای زمین، آنها را بر بالای هواسپهر قرار داد. با این حال و با این که برآورد کارشناسان با هم متفاوت است، دامنه‌ی پذیرفته شده بین 100 تا 200 میلیارد کهکشان است.

 
تلسکوپ فضایی هابل
 

ادامه مطلب
پنج‌شنبه 26 آذر 1394 ساعت 03:13

جهان در آینده‌‌ی دور


آیا می‌دانید به دلیل انبساط پیوسته‌ی کیهان و دور شدن کهکشان‌ها از هم، در آینده‌ی بسیار دور، کیهان چنان گسترش خواهد یافت که دیگر نور یارای رسیدن به مسافت‌های بسیار دور را ندارد. در نتیجه، اگر ساکنان هوشمندی در سیاره‌های زیست‌پذیر کهکشان‌های آن دوران وجود داشته باشند، جهان را مانند آنچه ما امروز می‌بینیم، نخواهند دید، زیرا نور کهکشان‌های بسیار دوردست را دریافت نمی‌کنند. در نتیجه دریافت آنها از بزرگی جهان به اندازه‌ی همان خوشه‌ی محلی کهکشان‌هایی است که در آن زندگی می‌کنند.
چهارشنبه 25 آذر 1394 ساعت 03:11

شکافت و گداخت هسته‌ای چیست؟




شکافت و گداخت هسته‌ای چیست؟


نویسنده: محمد علیزاده


شکافت هسته‌ای یا شکافتن هستۀ اتم (Fission)، فرایندی است که در آن هستۀ یک اتم سنگین مانند اورانیوم شکافته می‌شود، آنگاه بر پایۀ برابریِ E=MC2، اندازۀ بسیار زیادی انرژی آزاد می‌شود. راز این فناوری، سالها است که برای آدمی آشکار شده و پیامدهای ناگواری چون ساخت بمب هسته‌ای که همان بمب شکافت هسته‌ای است داشته و امریکا در جنگ دوم جهانی، آن را بر سر مردم بی‌دفاع دو شهر ژاپن فروریخت و مردمان بسیاری را کشت و هنوز آثار نابهنجار آن به ریخت سرطان و ناباروَری زنان و کودکان نارَس، بر جای است. استفادۀ دیگر از فناوری شکافت هسته‌ای در نیروگاه‌های هسته‌ای است که این هم چندان بی‌خطر نیست. جدای از آلودگی‌های فراوان پرتوزایی، همواره خطر انفجار نیز وجود دارد. در سال 1986 میلادی، نیروگاه چرنوبیل در کشور اوکراین کنونی منفجر شد و به تازگی و در پی یک زلزله و به دنبال آن یک سونامی، نیروگاه فوکوشیما در ژاپن نیز منفجر شد. پس می‌بینید که شکافت هسته‌ای بسیار خطرآفرین است.
روش دیگری که می‌توان از اتمها نیرو به دست آورد، هم‌جوشی یا گداخت هسته‌ای (Fusion) است. در این روش اتمهای سبکی چون هیدروژن را به هم‌جوشی وادار می‌کنند که پیامد آن، اتم سنگین‌تری مانند هلیم است و انرژی. این همان فرایندی است که در هستۀ خورشید روی می‌دهد و گرمای بسیار زیادی تولید می‌شود. اگر بتوان به این راه‌کارِ تولیدِ انرژی دست یافت، روشی کارامدتر و ایمن‌تر در اختیار آدمی قرار خواهد گرفت، اما شوربختانه هنوز فناوری ما برای چنین بهره‌برداری‌ای، بسنده نیست.


سه‌شنبه 24 آذر 1394 ساعت 03:12

جهان چقدر بزرگ است؟


جهان چقدر بزرگ است؟


مترجم: محمد علیزاده

منبع: http://www.space.com


 
برای دیدن عکس بزرگتر روی آن کلیک کنید
همین‌طور که فناوری پیشرفت می‌کند، ستاره شناسان نیز می‌توانند بیشتر و بیشتر به لحظه‌ی مه‌بانگ نزدیک شده و لحظات نزدیکتری به آن را مشاهده کنند. یعنی تمامی کیهان را در یک لحظه در برابر خود خواهند دید. اما اندازه‌ی کیهان به چندین چیز بستگی دارد، که شامل ریخت و گسترش آن می‌شود. حالا واقعا کیهان چقدر بزرگ است؟ واقعیت این است که دانشمندان نمی‌توانند عددی را برای این بزرگی بیان کنند.

جهان قابل مشاهده
ستاره شناسان عمر جهان را در حدود 13/8 میلیارد سال برآورد کرده‌اند. با در نظر گرفتن ارتباط میان سرعت نور و فاصله‌ی طی شده، یعنی آنها می‌توانند به منطقه‌ای از فضا در 13/8 میلیارد سال پیش نگاه کنند. (چون نور در آن لحظه آفریده شده و از همان لحظه شروع به حرکت کرده، پس می‌توان تا آن لحظه را دید. پیش از آن نوری نبوده و در نتیجه چیزی هم برای مشاهده وجود نداشته است. مترجم) مانند یک کشتی در پهنه‌ی تهی اقیانوس، ستاره شناسان زمینی می‌توانند تلسکوپ‌هایشان را به 13/8 میلیارد سال در گذشته و در همه‌ی جهات نشانه روند. انگار زمین در مرکز کره‌ای برای رصد جهان "قابل مشاهده" به قطر 13/8میلیارد سال نوری باشد. (به این دلیل که جهان در همه‌ی جهات یکسان است. مترجم) واژه‌ی "قابل مشاهده" راه‌گشاست، کرانی که دانشمندان می‌توانند تا آنجا را ببینند، اما آنچه در آنجا وجود دارد را هنوز نمی‌توان مشاهده کرد. (توجه داشته باشید که سال نوری، واحد اندازه‌گیری مسافت است نه زمان و مسافتی است که نور در یک سال می‌پیماید، برابر با 9/5 تریلیون کیلومتر. مترجم)
 

ادامه مطلب
1 2 3 4 >>